Հայաստանում ճանապարհաշինությունը վերջին տարիներին ներկայացվում է որպես պետական քաղաքականության գլխավոր հաջողություններից մեկը, սակայն իրական դիտարկումը ցույց է տալիս, որ «ասֆալտի քաղաքականությունը» ոչ թե զարգացման կայուն մոդել է, այլ վերածվել է պետական միջոցների շրջանառության փակ ցիկլի, որտեղ արդյունքը երկրորդական է, իսկ գործընթացը՝ առաջնային։ Երբ նույն ճանապարհները մի քանի տարվա կամ նույնիսկ ամիսների ընթացքում կրկին հայտնվում են վերանորոգման ծրագրերում, դա այլևս չի կարող բացատրվել միայն տեխնիկական թերություններով կամ կլիմայական պայմաններով, այլ վկայում է համակարգային խնդիրների մասին, որոնք իրենց բնույթով պարունակում են ակնհայտ կոռուպցիոն ռիսկեր։ Իրականում ձևավորվել է մի մոդել, որտեղ ճանապարհաշինությունը դառնում է ոչ թե երկարաժամկետ ենթակառուցվածքային ներդրում, այլ շարունակական ֆինանսավորման աղբյուր, ինչը ստեղծում է շահերի բախման և արհեստականորեն կրկնվող աշխատանքների խթաններ։ Այս պայմաններում որակի վերահսկողությունը հաճախ դառնում է ձևական, քանի որ բարձր որակը նվազեցնում է ապագա ֆինանսական հոսքերի հնարավորությունը, իսկ թույլ որակը՝ հակառակը, ապահովում է նոր ծրագրերի անհրաժեշտություն։ Արդյունքում պետությունը փաստացի կարող է հայտնվել մի իրավիճակում, որտեղ բյուջետային միջոցները ծախսվում են ոչ թե խնդրի վերջնական լուծման, այլ դրա մշտական վերարտադրության վրա։
Այս համակարգը առավել վտանգավոր է նրանով, որ այն արտաքինից ունի լիովին օրինական տեսք՝ մրցույթներ, պայմանագրեր, ընդունման ակտեր, սակայն բովանդակային մակարդակում կարող է թաքցնել արդյունավետության բացակայություն, վերահսկողության թուլություն և հնարավոր նախապես կանխորոշված արդյունքներ։ Երբ նույն կապալառուները կամ նույն հատվածները պարբերաբար հայտնվում են պետական ծրագրերում, առաջանում է հիմնավոր կասկած, որ ձևավորվել է փակ շուկա, որտեղ մրցակցությունը սահմանափակ է, իսկ բյուջետային հոսքերը կանխատեսելիորեն վերադառնում են նույն ուղղություններով։ Սա արդեն դասական կոռուպցիոն ռիսկ է՝ ոչ պարտադիր ապացուցված հանցագործությամբ, բայց համակարգային կառուցվածքով, որը թույլ է տալիս նման պրակտիկաների գոյություն։
Ավելին, «ասֆալտի քաղաքականությունը» ունի նաև քաղաքական բաղադրիչ․ այն հեշտ է ներկայացնել որպես արագ տեսանելի արդյունք, որը կարող է ծառայել հանրային ընկալումների կառավարման գործիք։ Սակայն հենց այդ տեսանելիությունն է, որ հաճախ քողարկում է որակի և արդյունավետության իրական խնդիրները։ Երբ իշխանությունը իր հաջողությունը կառուցում է արագ մաշվող արդյունքների վրա, առաջանում է լեգիտիմ հարց՝ արդյո՞ք առաջնային նպատակը իրական ենթակառուցվածքային զարգացումն է, թե՞ շարունակական «տեսանելի աշխատանքի» ապահովումը, որը պահանջում է նոր և նոր ֆինանսավորում։
Այս ամենի արդյունքում ձևավորվում է ամենավտանգավոր հակասությունը՝ պետությունը հայտարարում է ճանապարհաշինության աճող ծավալների մասին, մինչդեռ քաղաքացին իր առօրյայում տեսնում է նույն խնդիրների կրկնությունը։ Սա ոչ միայն արդյունավետության խնդիր է, այլ նաև վստահության ճգնաժամ, քանի որ հանրությունը սկսում է ընկալել, որ պետական ծախսերը չեն վերածվում կայուն արդյունքի։
Ուստի «ասֆալտի քաղաքականությունը» պետք է դիտարկվի ոչ թե որպես առանձին ոլորտային խնդիր, այլ որպես հնարավոր համակարգային կոռուպցիայի ինդիկատոր, որտեղ կրկնվող վերանորոգումները, կարճաժամկետ արդյունքները և վերահսկողության թուլությունը միասին ձևավորում են մի միջավայր, որը նպաստում է պետական միջոցների ոչ արդյունավետ և պոտենցիալ շահագրգիռ օգտագործմանը։ Եվ հենց այստեղ է, որ հարցը այլևս չի կարող մնալ հռետորական․ եթե համակարգը անընդհատ վերարտադրում է նույն արդյունքը, ապա դա արդեն պատահականություն չէ, այլ կառուցվածքային խնդիր, որի հիմքում կարող են լինել խորքային կոռուպցիոն մեխանիզմներ։