Վոլնորթ Ֆայնենս Լիմիթեդը (Walnort Finance Ltd.) ներկայացրել է բողոք Ներդրումային վեճերի կարգավորման միջազգային կենտրոն՝ մեղադրելով Հայաստանի կառավարությանը ապօրինի զավթման մեջ
2025 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Կիպրոսում գրանցված Վոլնորթ Ֆայնենս Լիմիթեդը (այսուհետ՝ Վոլնորթ) ներկայացրել է իր բովանդակային բողոքը Ներդրումային վեճերի կարգավորման միջազգային կենտրոն (ICSID)՝ գործ № ARB/24/20 շրջանակում։ Ըստ բողոքի, Հայաստանը մեղադրվում է Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի (ԶՊՄԿ) նկատմամբ ապօրինի միջամտության և ընկերության վերահսկողության բռնի զավթման մեջ։
Վոլնորթի ներկայացրած փաստաթղթերը պարունակում են այնպիսի ապացույցներ, որոնք, ըստ ընկերության, վկայում են Հայաստանի իշխանությունների գաղտնի և համակարգված գործողությունների մասին՝ ուղղված ԶՊՄԿ-ի վերահսկողությունը վերցնելուն՝ խախտելով Կիպրոս–Հայաստան ներդրումային պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունները։
Ըստ բողոքի՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի դեռևս 2021 թվականի հայտարարությունը՝ «ԶՊՄԿ-ն ժողովրդին վերադարձնելու» և դա «մուրճով անելու» մասին, դարձել է գործնական ազդանշան ապօրինի գործընթացների համար։ Դրանց հետևել է ԶՊՄԿ-ի 60 տոկոսի գաղտնի վաճառքը ռուսաստանյան «Արդյունաբերական ընկերությանը» («Промышленная компания»), որը վերահսկվում է ԱՄՆ պատժամիջոցների տակ գտնվող Ռոման Տրոցենկոյի կողմից։ Այնուհետև վերջինս, ըստ հաղորդման, արագորեն «նվիրաբերել է» 15 տոկոսը Հայաստանի կառավարությանը։
Վոլնորթը պնդում է, որ այդ ամբողջ գործընթացը իրականացվել է՝
- դատարանների մանիպուլյացիաների,
- ապօրինի ապահովման միջոցների,
- գիշերային նիստերի և արագացված կարգավորող որոշումների միջոցով։
Հետագայում Վոլնորթի մնացած բաժնեմասերն էլ սառեցվել են կեղծ սնանկացման և քրեական վարույթների շրջանակում, ինչի հետևանքով ներդրողը զրկվել է ինչպես իր բաժնետոմսերի արժեքից, այնպես էլ՝ դիվիդենտներից ու կառավարման իրավունքից։
Ընկերությունը պնդում է, որ Հայաստանի կառավարության նպատակն էր ամբողջությամբ վերցնել ԶՊՄԿ-ի վերահսկողությունը՝ շրջանցելով օտարերկրյա ներդրողներին տրամադրված իրավական երաշխիքները։
Այս գործողություններով, ըստ Վոլնորթի, Հայաստանը խախտել է Կիպրոս–Հայաստան ներդրումային պայմանագրի մի քանի հիմնական դրույթ՝
- ներդրումների արդարացի և հավասար վերաբերմունքի սկզբունքը,
- ապօրինի բռնագրավման արգելքը,
- և արդար դատաքննության իրավունքը։
Բողոքի համաձայն՝ Վոլնորթը կորցրել է ԶՊՄԿ-ի 75% բաժնետոմսերի ձեռքբերման իրավունքը և զրկվել է իր իսկ ունեցած 12.5%-ի օգտագործման հնարավորությունից։ Ընկերությունը պահանջում է առնվազն 1.5 միլիարդ ԱՄՆ դոլար փոխհատուցում, իսկ վերջնական չափը կորոշվի արբիտրաժային գործի ընթացքում։
AntiCor.am հետևում է այս ներդրումային վեճի ընթացքին, որը կարող է դառնալ վերջին տարիների ամենախոշոր տնտեսական և կոռուպցիոն բնույթի միջազգային գործերից մեկը Հայաստանի ներգրավմամբ։
Մենք շարունակելու ենք լուսաբանել գործի զարգացումները և ներկայացնել թե՛ իրավական, թե՛ քաղաքական ենթատեքստերը։